خدمات خانه ایرانی درمان
خدمات دندانپزشکی
بخش دندانپزشکی به صورت روزانه پذیرای 8-10 نفر از کودکان می باشد. دندانپزشکان به صورت داوطلبانه در اتاق دندانپزشکی مشغول به فعالیت هستند. در حال حاضر خانه ایرانی درمان به خانه های ایرانی مولوی، دروازه غار، لب خط شوش، خاکسفید، فرحزاد، شهرری، احمدآباد مستوفی، سرآسیاب ملک آباد کرج، شهرری، پاکدشت، شهریار، و نیز کوره های محمودآباد و بومهن خدمات دندانپزشکی ارائه می دهد.
خدمات پزشکی
پزشکان داوطلب همکاری بسیار مناسبی را در بخش پزشکی با خانه ایرانی درمان آغاز کرده اند. برخی از معاینات و درمان ها در اتاق معاینات خانه درمان صورت می پذیرد. همچنین پزشکان برای معاینه و چکاب کودکان به خانه های ایرانی مراجعه می کنند. برخی از پزشکان نیز پذیرای کودکان و خانواده ها در مراکز درمانی خود هستند.
خدمات مددکاری برای کودکان و خانواده های بیمار
خانواده هایی که در روند درمان خود نیاز به کمک های مالی و روانی دارند پس از شناسایی در جلسات هفتگی مددکاری بررسی و با توجه به شرایط خانواده نوع ارائه خدمات به ایشان اولویت بندی و تعیین می گردد.
خدمات مددکاری شامل :
- پیگیری روند درمان
- مشاوره خانواده و کودک
- حمایت از خانوادهی کودکان بهبود یافته
- حمایت روحی خانواده در صورت از دست دادن کودک
- آگاهی دادن به خانواده ها در مورد روند بیماری
- آگاهی رسانی به خانواده ها در مورد شیوه های تسهیل درمان و حمایت های روانی
- ارائه کمک های مالی و …..
خدمات دارویی
با کمک داروخانه های همکار با پخش درمان داروهای مورد نیاز متداول اعم از داروهای درمانی و تقویتی در خانه درمان نگهداری و یا در اختیار خانواده ها در بیمارستان ها قرار می گیرد و با نظارت پزشکان عزیز به خانواده ها داده میشود.
خدمات آموزشی برای اعضای داوطلب
خدمات آموزشی برای اعضای داوطلب شامل برگزاری کارگاه های آشنایی با بیماری ها و لزوم خودمراقبتی، کارگاه های کمک های اولیه و امداد و نجات، آشنایی با انواع کودک آزاری جنسی و پیشگیری از آن، کارگروهی خلاقیت، و… است.
کارگاه های آموزشی برای اعضای داوطلب برای فعالیت در بیمارستان شامل ارتباط موثر، کار گروهی، آشنایی با بیماری های مزمن، خلاقیت، هنر درمانی، قصه خوانی، بازی خلاق، سوگ، نحوه ارتباط با خانواده های بیمار و روانشناسی رشد می باشد.
خدمات آموزشی برای کودکان
خدمات آموزشی، شامل آموزش بهداشت فردی، رعایت بهداشت و سلامت دهان و دندان ،کارگاه پیشگیری از کودک آزاری، کارگاه پیشگیری از ایدز، کارگاه آشنایی با اعضای بدن، کارگاه نحوه تعیین گروه خونی، کارگاه آشنایی با وسایل پزشکی می باشد.
خدمات درمانی سیار
با بررسی تیم شناسایی جمعیت امام علی، مناطقی که از لحاظ بهداشتی-درمانی وضعیت نامناسبی دارند تحت حمایت های بخش تیم سیار خانه درمان قرار می گیرند. با حضور پزشکان و متخصصان و داروخانه سیار به بخشی از معضلات درمانی منطقه رسیدگی شده و گزارشی از شرایط منطقه تهیه شده و به ارگان های ذی ربط ارائه داده می شود.
از جمله فعالیت های مهم در بخش خدمات درمانی سیار، امدادرسانی پزشکی در بلایای طبیعی همچون سیل و زلزله می باشد؛ بخش پزشکان داوطلب جمعیت امام علی در بلایای اخیر از جمله زلزله کرمانشاه در سال 96، و سیل سراسری سال 98 حضوری فعال، پررنگ و مستمر داشتند.
فعالیت های پژوهشی
این گروه به فعالیت و پژوهش در زمینه بیماری های مختلف، تهیه بروشور و کتابچه و نیز تهیه هفتگی اطلاعات مفید در مورد تغذیه مناسب برای کودکان و در اختیار قرار دادن این اطلاعات به مادران. برخی از سرفصل های فعالیت این گروه شامل:
- تهیه دفترچه های مربوط به بیماری های خاص مانند CF و….
- تهیه بروشورهای مربوط به عوارض جانبی بیماری های مزمن
- برگزاری پروژه های مشترک با دانشگاه های علوم پزشکی و دانشجویان علوم پزشکی مانند غربالگری بیماری ها و اختلال های مختلف، آموزش بهداشت و …
تصاویری از حضور تیم درمان جمعیت امام علی و تیم تارا در جشنواره محصولات کارآفرینی و بازارچه خیریه بوی عیدی
گزارشهای خانه ایرانی درمان جمعیت امام علی در سال 98
گزارش تابستان ۹۸ اتاق دندانپزشکی خانه درمان
در فصل تابستان ۹۸، در مجموع ۲۹۶ نفر در اتاق دندانپزشکی خانه درمان مورد درمان قرار گرفتند.
آمار مراجعان از خانههای ایرانی:
سرآسیاب: ۷ نفر ویزیت، ۱۹ نفر درمان، در کل ۲۶ نفر
لب خط: ۲ نفر ویزیت، ۱۰ نفر درمان، در کل ۱۲ نفر
شهریار: ۷ نفر ویزیت، ۲۱ نفر درمان، در کل ۲۸ نفر
مولوی: ۱۶ نفر ویزیت، ۱۲ نفر درمان، در کل ۲۸ نفر
خاک سفید: ۱ نفر ویزیت، ۲ نفر درمان، در کل ۳ نفر
دروازه غار: ۱۶ نفر ویزیت، ۲۰ نفر درمان، در کل ۳۶ نفر
خانه درمان: ۳ نفر ویزیت، ۸ نفر درمان، در کل ۱۱ نفر
محمود اباد: ۲ نفر ویزیت، ۸ نفر درمان، در کل ۱۰ نفر
احمد اباد: ۱نفر ویزیت، ۴نفر درمان، در کل ۵ نفر
فرحزاد: ۱۱ نفر ویزیت٬ ۵۸ نفر درمان، در کل ۶۹ نفر
شهرری: ۳نفر ویزیت، ۱۱ نفر درمان، در کل ۱۴نفر
بومهن: ۱ نفر ویزیت، ۱۸ نفر درمان، در کل ۱۹ نفر
فشافویه: ۱نفر درمان
پاکدشت: ۲ نفر ویزیت٬ ۶ نفر درمان، در کل ۸ نفر
رباط کریم: ۱نفر ویزیت
پرشین ملک اباد: ۲نفر درمان
پرشین دروازه غار: ۵ نفر درمان
پرشین: ۴ نفر ویزیت، ۱۳ نفر درمان، در کل ۱۷ نفر
از طرف دکتر فروزانی ۱نفر درمان
آمار درمانهای انجام شده:
A.f ۵۳
C.f ۳۳
ext ۳۹
pulpo ۷
گلس اینومر ۱
بیلداپ ۱
وارنیش فلوراید ۴
فیشورسیلنت ۹
کشیدن بخیه ۱
اندو ۱۵
جرمگیری ۷
گزارش پاییز ۹۸ اتاق دندانپزشکی خانه درمان
اتاق دندانپزشکی در فصل پاییز در مجموع ۲۱۰ نفر مراجعه کننده داشت.
آمار مراجعان از خانههای ایرانی:
سرآسیاب: ۱ نفر ویزیت٬ ۵ نفر درمان، در کل ۶ نفر
لب خط: ۲ نفر ویزیت، ۲۱ نفر درمان، در کل ۲۳ نفر
شهریار: ۵ نفر ویزیت٬ ۲۵ نفر درمان٬ در کل ۳۰ نفر
مولوی: ۲ نفر ویزیت٬ ۲۵ نفر درمان، در کل ۲۷ نفر
خاک سفید: ۲ نفر ویزیت٬ ۲ نفر درمان، در کل ۴ نفر
دروازه غار: ۶ نفر ویزیت، ۱۴ نفر درمان، در کل ۲۰ نفر
خانه درمان: ۳ نفر درمان، در کل۳ نفر
محمود اباد: ۲ نفر درمان، در کل ۲ نفر
احمد اباد: ۱نفر ویزیت٬ ۱۲ نفر درمان، در کل ۱۳ نفر
فرحزاد: ۲۴ نفر درمان٬ در کل ۶۹ نفر
شهرری: ۶ نفر ویزیت٬۱۲ نفر درمان٬ در کل ۱۸ نفر
بومهن: ۵ نفر ویزیت٬ ۲۰ نفر درمان، در کل ۲۵ نفر
پاکدشت: ۸ نفر درمان، در کل ۸ نفر
ملک اباد: ۱ نفر درمان
آمار درمانهای انجام شده:
A.f ۷۸
C.f ۴۴
ext ۶۴
pulpo ۱۹
pin ۲
s.s.c ۱
وارنیش فلوراید ۱۰
فیشورسیلنت ۳۹
عصب کشی ۲۲
جرمگیری ۱۴
ژینژو پلاستی ۱
گزارش تابستان ۹۹ اتاق دندانپزشکی خانه درمان
اتاق دندانپزشکی در فصل تابستان در مجموع ۸۱ نفر مراجعه کننده داشت.
آمار مراجعان از خانههای ایرانی:
احمدآباد مستوفی: ۲ نفر ویزیت، ۲ نفر درمان، در کل ۴ نفر
پاکدشت: ۱ نفر درمان، در کل ۱ نفر
خاکسفید: ۱ نفر درمان، در کل ۱ نفر
درمان: ۴ نفر درمان، در کل ۴ نفر
دروازه غار: ۵ نفر درمان، در کل ۵ نفر
سرآسیاب: ۱ نفر درمان، در کل ۱ نفر
شهرری: ۱۷ نفر درمان، در کل ۱۷ نفر
شهریار: ۸ نفر درمان، در کل ۸ نفر
فرحزاد: ۱۳ نفر درمان، در کل ۱۳ نفر
مولوی: ۲۷ نفر درمان، در کل ۲۷ نفر
آمار درمانهای انجام شده:
A.F ۴۱
C.F ۱۶
EXT ۲۰
RCT ۱۶
Fissure Sealant ۳۷
Scailing and Polishing ۴
به مناسبت روز جهانی کارگر
۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
به بهانه روز جهانی کارگر
روز جهانی کارگر یادآور اعتراضات سراسری کارگران آمریکا در سال ۱۸۸۶ است. جنبشی که در اعتراض به ساعات طولانی کار شکل گرفت و تلاشهای مستمر طی سالیان متمادی صورت گرفت تا نگاه به انسان به مثابه ابزار تولید و کسب سود هر چه بیشتر برای صاحبان سرمایه را تعدیل و جایگاه انسانی کارگران را پررنگتر کند.
کارگران امروز در جامعه ما از حداقل حقوق و دستمزد برخوردار هستند. افزایش سرسام آور و روز افزون هزینههای زندگی و نرخ کالاهای اساسی، شکافی عمیق میان درآمد کارگران و حداقل هزینههای خانوار ایجاد کرده است. تداوم مشکلات در خانوادههای کارگری، گاه تا آنجا پیش میرود که چند تن از فرزندان نیز ناگزیر به خروج از چرخه تحصیل و ورود به بازار کار میشوند و جامعه کودکان کار بزرگتر شده و کانون خانواده نیز آسیبپذیرتر میشود.
این کودکان که بخشی از بار مخارج زندگی خانوادگی را به عهده میگیرند، اغلب در بخش غیررسمی، کارگاههای غیراستاندارد زیرزمینی و مشاغل کاذب با کمترین دستمزد به کار گرفته میشوند.
از جمله در زبالهگردی، کودکان ساعات زیادی از روز در بدترین شرایط ممکن، بدون داشتن هرگونه ایمنی لازم، مشغول به کار هستند و حتی در غالب موارد تنها سه تا چهار ساعت برای خواب و استراحت در شبانهروز وقت دارند.
بسیاری از کودکان نیز در مشاغلی به کار گمارده میشوند که از چشم اجتماع دور است. از آنها به عنوان کارگرانی ارزان سوءاستفاده شده و در مشاغل سخت و در مواردی پرخطر، به استثمار گرفته میشوند. امروز، از اول می ۱۸۸۶ صد و سی و چهار سال می گذرد و در این زمان که بیش از یک قرن گذشته است، روی کره زمین در خیلی از کشورها و در کشور ما این کودکان هستند که به عنوان نیروی کار، ساعات زیادی را در کارگاههای زیرزمینی، سرِ زمینهای کشاورزی و بهخصوص کارگاههای تفکیک زباله صرف میکنند اما در هیچجا اسمشان نوشته نشده و ساعتهای کارشان شمرده نشده است.
روز جهانی کارگر بهانهای است تا از این کارگرانِ بینام و نشان بگوییم که تنها دلیل به کار گرفتنشان امکان استثمارشان است تا کسانی سودهای بیشتر به جیب بزنند.
امروز، بهانهای است برای توجه بیشتر به حقوق نادیده گرفته شده کارگران در سراسر جهان و همچنین تاکید بر کرامت انسانی و اولویت حقوق انسانی بر سود اقتصادی. این روز همچنین میتواند فرصتی باشد برای اینکه در کنار توجه به مشکلات و مسائلی که کارگران در جامعه امروز با آن روبرو هستند، به حقوق از دست رفته کودکان و پایمال شدن شان انسانی آنها نیز توجه شود.
امروز بهانهای است برای گفتن از زنانی که به تنهایی بار اقتصاد خانواده را به دوش میکشند، کارهای سخت را بدون هیچ تامین اجتماعی و آتیه بدوش میکشند و خیلی زود فرسوده میشوند. زنانی که به سمن بخش جوانی و سلامتی خود را می فروشند تا با انجام کارهای سخت لقمهای نان برای کودکانشان تامین کنند.
جمعیت امام علی ضمن گرامیداشت این روز بر این باور است که برای حفظ نهاد خانواده، پیشگیری از تکثیر اشکال مختلف آسیبهای اجتماعی، حقوق و مطالبات کارگران فارغ از جنسیت باید در جامعه استیفا شده و پاسخ مطالباتشان با روشهای اصولی و انسانی داده شود.
۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۹
کارگران در دوران شیوع کرونا
به بهانهی روز کارگر به یاد مادهی ۶۳ قانون کار افتادم که این روز را در کنار تعطیلات رسمی کارگران به حساب میآورد و وضعیت هماکنون کارگران در این دوران شیوع بیماری کرونا در مقابل نمایان شد. تعطیلیای که در قانون به عنوان یک پاداش تلقی گردیده، اکنون بدل به کابوسی در زندگی کارگران شده است. تعطیلی طولانیمدت بدون دریافت هرگونه حقوق و دستمزد که سایهی سنگین و شوم فقر را بیش از پیش بر زندگی این قشر زحمتکش تحمیل میکند. بسیاری از صنایع و کارخانجات و تولیدیهای کوچک و بزرگ به انحا مختلف از رکود دوران کرونا متاثر و در نتیجه کارگران این واحدها خانهنشین شدهاند.
دولت در واکنش به این بحران، صنایع و کارخانجات را ممنوع از تعدیل نیروی کارگری کرده با این حال آنچه بیش از هر چیز نیازمند توجه است وضعیت معیشتی این قشر در دورانی است که سختی آن بیش از سایر اقشار بر زندگی آنها قابل مشاهده است. تحقیقات نشان داده، تاثیر فقر درآمدی سرپرستان خانوار بر افزایش کار کودک غیرقابل کتمان بوده و ورود به چرخهی کار، محرومیت از تحصیل فرزندان را به دنبال خواهد داشت.
عدم تامین حداقل نیازمندیهای کارگران در دوران قرنطینه آن هم در سالی که مصوبهی افزایش دستمزد بدون حضور نمایندگان کارگران به تصویب میرسد دورنما و وضعیت بسیار ناگواری را برای این قشر زحمتکش ترسیم نموده؛ که این وضعیت میتواند از عوامل زمینهساز افزایش آسیبهای اجتماعی در آینده باشد.
۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۸
امروز، اول می مصادف است با روز جهانی کارگر. کارگر، هم او که سرمایه در جهان به دست او شکل میگیرد و خود از آن بیبهرهترین است. هم او که در آستانهی این روز، وضعیت معیشیتیاش در سراشیبی مهیبی قرار گرفته؛ به گونهای که اگر از سیل، زلزله و دیگر بلایای طبیعی در امان بماند، باقی عمرش تلاش «نان در برابر جان» است.
افزایش و بالا رفتن افسار گسیختهی قیمتها و نامتناسب با آن دستمزد ناچیز کارگران، زندگی را بیش از پیش بر او دشوار میکند. این در حالی است که همچنان افزایش حقوق وعده داده شده در سال جدید نیز اعمال نگردیده است
قشری دیگر از کارگران که کمتر به آنها پرداخته میشود کودک کار است. در قرون گذشته، استفاده از کودکان کارگر، بهخصوص در زمینهای کشاورزی، پدیدهای رایج در تاریخ جهان بوده و پس از انقلاب صنعتی، صاحبان صنایع یک نیروی کار جدید برای به حرکت درآوردن چرخ صنعت کشف کردند؛ کودکان!!!
به راه انداختن ماشینآلات صنعتی در بسیاری موارد لزوما نیازی به قدرت افراد بالغ و قوی نداشت و میشد که کودکان را هم استخدام کرد. استخدام کودکان برای کارفرمایان این مزیت را داشت که دستمزد پایینتری به آنها پرداخت میشد و حقوقشان در محیط کار به راحتی نادیده گرفته میشد.
اگرچه توجه جامعه جهانی از انقلاب صنعتی تا امروز به پدیدهی کار کودک باعث شده قوانین مانع از بهرهکشی رسمی از آنان شود، اما همچنان آمارها گواه بر اوضاع اسفبار سواستفاده از کودکان برای تولید سرمایه در جهان است. بر اساس گزارش سازمان بینالمللی کار، در سال ۲۰۱۸ در سراسر جهان ۱۵۲ میلیون کودک میان ۵ تا ۱۷ سال قربانی پدیده «کار کودک» هستند. در ایران، طبق آمار رسمی ۲ میلیون و طبق آمارهای غیررسمی ۷ میلیون کودک کار وجود دارد. کودکانی که بخشی از آنها در زمینهای کشاورزی و کارگاههای پیدا و پنهان مشغول به کار هستند و از حقوق اولیهی خود مانند حق آموزش و تحصیل محرومند. بحرانهای اقتصادی و مشکلات عدیدهی معیشتی، کودکان بیشتری را وارد چرخهی کار کرده است و متاسفانه آمار کودکان کار در ایران رو به افزایش است.
امیدواریم تا در روز جهانی کارگر، مسئولان حکومتی، مردم و جامعهی مدنی با برنامههای منسجم کوتاهمدت، میانمدت و درازمدت به بهبود معیشت و دسترسی به حقوق کارگران و به ویژه ارتقای شرایط زندگی گروههای در معرض آسیب «کودکان کار» کمک نمایند تا در آینده این پدیدهی شوم از زندگی انسان رخت بربندد.
۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۷
اول ماه می در سراسر دنیا به نام روز کارگر شناخته میشود و مرسوم است که دولتها معمولا این روز را تعطیل رسمی اعلام نموده و کارگران با برگزاری راهپیمایی، یاد و خاطرهی مبارزان حقوق کارگری از آغاز جنبشهای کارگری در سال ۱۸۸۹ میلادی تاکنون را گرامی میدارند.
در ایران فارغ از مباحث مطرح شده پیرامون قوانین ناظر بر بازار کار و روابط کارگر و کارفرما، تعیین حداقل دستمزد و مزایای کارگران، شکلگیری اتحادیههای کارگری جهت پیگیری حقوق و مطالبات معوق آنها، آنچه بیش از هر چیز مورد توجه فعالین اجتماعی و آسیبشناسان قرار گرفته، مسالهی کار کودکان و اشکال مختلف آن است که تاکنون همّ و ارادهی مشخصی از سوی سازمانهای متولی این حوزه، علیرغم وجود قوانین لازم الاجرا، جهت توقف این شکل از کار صورت نگرفته است.
نداشتن برنامهی مشخص و انفعال در این حوزه از سوی دست اندرکاران و سازمانهای متولی امروزه ما را با پدیدهای به مراتب وخیمتر به نام کودکان زبالهگرد مواجه ساخته که به صورت سیستماتیک و غیرقانونی در خدمت و استثمار پیمانکاران شهرداری و مراکز بازیافت زباله قرار دارند و از حداقل امکانات و حقوق بیبهره میباشند.
زبالهگردی در اشکال مختلف آن موجب بروز انواع آسیبهای جبرانناپذیر به ویژه بر روی سلامت اطفال و نوجوانان شده و این کودکان را با خطرات جدی و انواع بیماریها مواجه میسازد. این درحالی است که دولت ایران موظف است برمبنای «قانون تصویب کنوانسیون ممنوعیت و اقدام فوری برای محو بدترین اشکال کار کودک» مصوب ۱۳۸۰ نسبت به محو فوری آن اقدامات لازم را به کار بسته و این اقدامات میباید در راس اولویتهای نهادهای مسئول قرار گیرد.
کودکانی که با رنج «کودکمادری» تباه میشوند؛ گزارش روزنامه شرق
https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-844488
https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-844489
ما با مواردی از کودکبیوهها روبهرو هستیم
ازدواج کودک یا کودکهمسری، موضوعی است که در این سالها بارها مورد نقد و بررسی قرار گرفت و حتی در زمان شیوع کرونا طبق آمار و اظهارات فعالان حوزه اجتماعی و کودک افزایش چشمگیری داشته، همچون آمار اخیر از تولد هزارو ۴۷۴ نوزاد در سال گذشته از مادران ۱۰ تا ۱۴ سال که البته این آمار فقط در رابطه با نوزادانی است که در بیمارستان متولد شدهاند و دختربچههای دیگری هم هستند که به دلیل عدم خدمات کافی سلامت، در خانه زایمان میکنند.
در کنار این شکل از معضلات در ازدواج سن پایین، مواردی هم از بیوهشدن کودکانی با سن پایین شایع است که محیا واحدی عضو هیئتمدیره جمعیت امام علی در مورد آن میگوید: در جمعیت امام علی به واسطه حضور مستمر در سکونتگاه و محلات محروم و درگیر معضل، علاوه بر کودکهمسری با پدیده کودکبیوگی هم اعضای داوطلب مواجه شدهاند. در همان سن پایین همسرانشان را رها میکنند و میروند، حتی خیلی از این بچهها بارداریهای پرخطری را پشت سر میگذارند که به دلیل شرایط زندگی آنها، دسترسی به ساختارهای تأمین سلامت و بهداشت برایشان مقدور نیست.
محیا واحدی عضو هیئتمدیره جمعیت امام علی با اشاره به اینکه پدیده کودکهمسری در مناطق درگیر معضل شایع است، میگوید: ازجمله عوامل زمینهساز این پدیده، فقر و اعتیاد والدین است و به این موضوع دامن میزند؛ شامل حالتی که در لوای ازدواج به دلیل فقر خانواده یا اعتیاد شدید والدین کودک معامله میشود و به فروش میرسد. حال تصور کنید کودکی در فضای فقر و معضل است، در سن پایین ازدواج میکند، در همان سن بچهدار میشود و این یعنی تولد کودکی دیگر در فضا و چرخه پرآسیب، آن هم توسط مادری زیر سن قانونی. طبق آماری که از نوزادانی با مادران ۱۰ تا ۱۴ سال منتشر شد باید بگویم بسیاری از سازمانهای مردمنهاد فعال در خط مقدم معضلات اجتماعی و فعالان حقوق کودک، به واسطه ارتباط مستقیم با خانوادههای درگیر معضل، اذعان به این حقیقت دارند که تعداد قابل توجهی از این نوزادان در محلات و در شرایط نامناسب اقتصادی و اجتماعی متولد میشوند که در این میان جمعیت امام علی نیز در محلات حاشیه شهرهای مختلف شاهد تولد این نوزادان بوده است؛ همچون بچه ۱۳سالهای که ازدواج کرده و در ۱۴ یا ۱۵سالگی یک کودک یکساله دارد، یا دختر ۱۶ساله که با این سن دو بچه دارد. این ازدواجها در یک ساختار معیوب اتفاق میافتد و بچهای هم که به دنیا میآید در همان ساختار زندگی خواهد کرد. مثلا دختری ساکن در محله دروازهغار تهران که در ۱۵سالگی صاحب فرزند شده، هنگام مواجهه با او بهشدت درمانده بود؛ برای سیرکردن فرزندش، به لحاظ جسمی امکان شیردهی نداشت و از آن سو به دلیل فقر و سایر معضلات در تهیه شیرخشک برای فرزندش نیز عاجز بود. اکثر نوزادانی که در این شرایط متولد میشوند دچار فقر تغذیهای هستند، همچنین مادرهایی که در سن پایین باردار میشوند از روند طی سلامت دوره بارداری آگاهی ندارند حتی خیلی از آنان خودشان کودک کار محسوب میشوند که دوره بارداری را نیز سر چهارراه کار میکنند و کودکی هم که به دنیا میآورند از همان نوزادی وارد چرخه کار در خیابان میشود. این فعال اجتماعی ادامه میدهد: بخشی از کودکان فاقد اوراق هویت نیز هستند؛ ازدواج مادر و پدر در جایی ثبت نشده است. برای مثال دختری که در سنین پایین صاحب فرزند شده و شوهرش او را ترک کرده، هماکنون که فرزندش به سن پیشدبستان رسیده، همچنان بدون شناسنامه است و محرومیت از تحصیل را پیشروی کودک رقم میزند. توجه کنید مادری که خود از کودکی متحمل شرایط سخت و ازدواج زودهنگام بوده، حال برای فرزندش هم همین چرخه تکرار خواهد شد. ما با دختری مواجه بودیم که دو فرزند دارد و تجربه کودکهمسری و بارداری در ۱۵ _۱۶ سالگی را داراست. حال در 20سالگی میگوید وقتی فرزندم یک الی دو سال داشت، مثل دو تا بچه بودیم و با هم بزرگ شدیم و اصلا درکی از نقش مادری نداشتم. یعنی فردی که باید در چرخه تحصیل، حضانت اجتماعی و پرورشی قرار گیرد، روانه خانهای برای تولد کودکی دیگر میشود. همچنین به دلیل کمبود زیرساختهای بهداشت و سلامت بعضا در این محلات یا هزینههای بالای مراجعه به مراکز درمانی بهخصوص برای خانوادههای مهاجر و… خیلی از این دختران بارداریهای پرخطری را پشت سر میگذارند که به دلیل شرایط زندگی آنها دسترسی به ساختارهای سلامت برایشان مقدور نیست.
به نوعی با تباهی کودکی در وجود کودکانی مواجه هستیم که در بساط فقر و اعتیاد به همسری در میآیند و مادر میشوند و حتی بعد در سنین جوانی یا بعد از جوانی به دلیل مواجهه با شرایط سخت و آزارها و آسیبهایی که از سوی همسر معتاد و… متحمل آن میشوند، بعضا شاهد هستیم که خود نیز درگیر اعتیاد شدهاند. کم نیستند مواردی اینچنین در حاشیههای تهران و سایر استانها که صدایشان به گوش احدی نمیرسد.
کودکانی که با رنج «کودکمادری» تباه میشوند
نسترن فرخه: سمیه قبل از ۱۲سالگی مادر میشود؛ کودکی که بهجای عروسک حالا باید فرزندش را در آغوش بگیرد و احساسات ناب کودکانهاش را پشت حس مادرانه مخفی میکند. بعضی واژهها مانند کودکهمسری و کودکمادری مملو از چرک و سیاهی هستند؛ قربانیهای کوچک و بیدفاعی که به دلیل مشکلات اقتصادی، فقر و فرهنگ نادرست در بطن احساسات کودکی متحمل پذیرش نقش بزرگسالی میشوند. موضوعی که هزاران بار رسانهها، فعالان حوزه کودک، پزشکان و کارشناسان از آن گفتند که کودک زیر ۱۸ سال توان مدیریت ازدواج را از هیچ جهت ندارد و در این سالها و کشوقوسهای فراوان لایحه حمایت از حقوق کودک و نوجوان، این سن به ۱۳ سال برای دختران و ۱۵ سال برای پسران رسید؛ اما همچنان عدم حمایت کافی قانونی و اجتماعی، کودکان را قربانی میکند. همچون ۱۱ هزار کودک زیر ۱۵ سال که در پاییز ۱۴۰۰ ازدواج کردند و تولد هزارو ۴۷۴ نوزاد از مادران ۱۰ تا ۱۵ سال که قلب هر انسانی را به درد میآورد. سارا باقری، وکیل دادگستری، درباره ثبت این ازدواجها در قانون حمایت خانواده مصوب سال ۹۱ میگوید: در ماده ۵۰ اعلام شده هرگاه مردی برخلاف مقررات ماده ده، چهلویک ازدواج کند، به شش ماه حبس محکوم میشود و در تبصره همین ماده در مورد پدر، جد پدری و سرپرست قانونی و عاقد آمده در صورت ازدواج برخلاف ماده ده، چهلویک آنها به شش ماه حبس محکوم میشوند. ولی این ضمانت اجرای قانونی عملا تأثیری در میزان ازدواجهایی که صورت میپذیرد ندارد و اعمال این مجازاتها بهتنهایی کافی و پاسخگو نیست.
روایت دردی از جنس کودکمادری
سمیه حالا مادری ۱۴ساله است، با جثه ظریفش برای فرزند دوساله خود به زحمت نقش مادری را ایفا میکند. حدود ۹ سال داشته که مادرش را برای همیشه از دست میدهد و سرنوشت نقشی تیرهتر را برایش ترسیم میکند و همان روزها به پیشنهاد عموی خود برای مراقبت بیشتر به خانه آنها میرود و محرم پسرعموی ۱۹سالهاش میشود، بعد از هشت ماه حرفهایی از مراسم عقد و ازدواج این دو زده میشود که سمیه از تمام این برنامهریزیها کاملا بیاطلاع بوده ولی طبق صحبتهای مددکار جمعیت امام علی، پدر سمیه هم گویی از ماجرا باخبر بوده است. سمیه قبل از ۱۲سالگی مادر میشود؛ کودکی که بهجای عروسک حالا باید فرزندش را در آغوش بگیرد، کودکی که حالا احساسات ناب کودکانهاش را پشت حس مادرانه مخفی میکند و زخمهای این روزگار را به جان میخرد. مددکار بین صحبتهایش میگوید: روزی که وارد حیاط خانه عموی سمیه شدیم، سمیه وسط حیاط بود که ما فکر کردیم دختر خانه است و در حیاط بازی میکند، بعد خودش گفت من عروس این خانه هستم. او در مورد شرایط زندگی این دختر اضافه میکند: بعد از مدتی عموی خانه فوت کرد و حالا شوهر سمیه با کارگری خرج زن و بچه و مادر و خواهرش را میدهد. بعضی روزها منتظر میمانند تا همسایه به آنها سیبزمینی بدهد تا غذا درست کنند. در کنار این طبق برخی رفتارها خشونت خانگی مشخص بود؛ مثلا ما به سمیه پیشنهاد دادیم برای ادامه تحصیل به خانه علم بیاید و خیلی استقبال کرد ولی مادرشوهرش محکم دستش را فشار داد و گفت تو که دیگر باید مادری کنی و وقت این کارها را نداری. از این موارد زیاد است؛ همچون دختر دیگری که در همین منطقه داریم و ۱۳ یا ۱۴سالگی باردار شد ولی به دلیل جثه کوچکی که داشت نتوانست تحمل کند و جنینش سقط شد.
ضمانت اجرائی قانون تأثیری بر کاهش ازدواج کودک ندارد
سارا باقری، وکیل دادگستری، با اشاره به ماده ده، چهل و یک قانون مدنی میگوید: در قانون مدنی ده، چهل و یک مشخصا سن ازدواج را تعیین شده که برای دختران سن قانونی ۱۳ سال و برای پسران ۱۵ سال است؛ اما در همین ماده قانونی اشاره کرده که ازدواج دختر زیر 13 سال و پسر زیر 15 سال منوط و مشروط به اجازه ولی قهری و دادگاه با رعایت مصلحت طفل است؛ یعنی اگر دختری زیر ۱۳ سال ازدواج کند، حتما به اجازه ولی قهری که پدر و جد پدری است، نیاز دارد و دادگاه، با رعایت مصلحت طفل که باید آن را در نظر گرفت، صورت میپذیرد. همچنین در کنوانسیون حقوق کودک نیز مشخصا بهواسطه اینکه سن کودک را
۱۸ سال معرفی کرده و خوشبختانه کشور ما هم به این پیماننامه ملحق شده و از اعتبار بالایی برخوردار است، یعنی مثل قانون داخلی است، به تأمین منافع عالی کودک و عدم تبعیض کودک در برخورداری از امکانات جامعه بهعنوان دو مورد مهم اشاره شده که با ازدواج کودکان عملا در تعارض است. در واقع همان چیزی که ما در ماده ده، چهل و یک به رعایت مصلحت طفل اشاره میکنیم، در کنوانسیون هم رعایت منافع عالی حقوق کودک در نظر گرفته شده و تصریح شده است. وی ادامه میدهد: در کنار همه اینها دخترانی که در سنین پایین ازدواج میکنند و زیر سن قانونی هستند، بیشتر در معرض خشونت خانگی قرار میگیرند، مهارت فرزندپروری را ندارند، عدم آگاهی از بهداشت باروری، بلوغ و زایمان زودرس در آنها موجب افسردگی میشود و عملا آمادگی لازم جسمی، جنسی و عاطفی را ندارند و دچار آسیبهای زیادی میشوند؛ به دلیل اینکه ازدواج نیاز به رشد و بلوغ و پذیرفتن نقش همسری دارد که عملا در رابطه با این بچهها صورت نمیپذیرد. معمولا اگر نگاهی به این موضوع بیندازیم، متوجه میشویم این اتفاق بیشتر در مناطق، شهرها و روستاها اتفاق میافتد که سنتهایی همچنان بر آن جامعه حاکم است و این سنتها و عرفهای رایج در آن منطقهها، به عنوان یک رسم خانوادگی آبرو و شرافت خانواده مطرح میشود. خیلی وقتها این ازدواجها به دلیل مسائل اقتصادی و فقر خانوادهها و محرومیتهای اقتصادی که دارند انجام میشود. از طرفی هم اعتیاد والدین، پدرسالاری در خانوادهها، بیسرپرست یا بدسرپرستی بچهها منجر به معاملهای به شکل ازدواج میشود و برای همین خیلی وقتها خانوادهها از دختران خودشان به عنوان کالایی که خرید و فروش میشود استفاده میکنند و همین امر موجب میشود با پدیده کودکهمسری بیشتر روبهرو شویم. این وکیل دادگستری اضافه میکند: در رابطه با ثبت این ازدواجها، در قانون حمایت خانواده مصوب سال ۹۱ در ماده ۵۰ اعلام شده هرگاه مردی برخلاف مقررات ماده ده، چهل و یک ازدواج کند، به شش ماه حبس محکوم میشود و در تبصره همین ماده در مورد پدر، جد پدری و سرپرست قانونی و عاقد آمده در صورت ازدواج برخلاف ماده ده، چهل و یک، مرد به شش ماه حبس محکوم میشود؛ اما این ضمانت اجرای قانونی عملا تأثیری در میزان ازدواجهایی که صورت میپذیرد ندارد و اعمال این مجازاتها بهتنهایی کافی و پاسخگو نیست.
باقری ادامه میدهد: تا وقتی قانون مشخصی در رابطه با تعیین سن ازدواج، مطابق کنوانسیون حقوق کودک نداشته باشیم و از طرفی فرهنگسازی در مناطق، شهرها و روستاهایی صورت نپذیرد که به این سرعت همچنان فرهنگ کودکهمسری در آن غالب و پررنگ است، هر دو باعث این موضوع میشود. در واقع آگاهی و آموزش به خانوادهها که بهصورت تبلیغات صورت میگیرد و حمایتهایی که انجام میشود و آگاهیهایی که در فضای مجازی و فعالان این حوزه انجام میدهند، همه باید در راستای یکدیگر صورت بگیرد که به این شکل تأثیرگذارتر خواهد بود و تبعات منفی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کمتری خواهد داشت. این وکیل در پایان اضافه میکند: در رابطه با بهزیستی همین را اشاره کنم که در قانون حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان، سازمان بهزیستی مکلف شده با استفاده از مددکاران اجتماعی در قالب فوریتهای خدمات اجتماعی و همکاری با شهرداری و نیروی انتظامی نسبت به شناسایی، پذیرش، حمایت و نگهداری نوجوانان موضوع این قانون اقدام کند. حمایتهای کافی و قانونی که در این قانون مشخص هستند که بر عهده سازمان بهزیستی در نظر گرفته شده، باید صورت بپذیرد. همچنین درباره سن ازدواج مشخصا در قانون اساسی تصریح نشده که سن زایمان به چه صورت است، فقط در اصل ۲۱ به حمایت مادران بهخصوص در دوران بارداری، حضانت فرزند، حمایت از کودکان بیسرپرست اشاره شده که در راستای حمایتهای قانونی از مادران بهطورکلی قرار گرفته که در واقع مادران کمسن را هم در نظر میگیرد.